بیرونی



ابوریحان محمد بن احمد بیرونی از دانشمندان بزرگ ایران در علوم حکمت و اختر شناسی و ریاضیات و تاریخ و جغرافیا مقام شامخ داشت، در سال 326 هچری قمری در حوالی خوارزم متولد شده و از این جهت به بیرونی یعنی خارج خوارزم معروف شده. هیچ اطلاعی در باره اصل و نسب و دوره کودکی بیرونی در دست نیست. نزد ابو نصر منصور علم آموخت در 17 سالگی از حلقه ای که نیم درجه به نیم درجه مدرج شده بود، استفاده کرد تا ارتفاع خورشیدی نصف النهار رادرکاث رصد کند، و بدین ترتیب عرض جغرافیایی زمینی آن را استنتاج نماید چهار سال بعد برای اجرای یک رشته از این تشخیص ها نقشه هایی کشید و حلقه ای به قطر 15 ذراع تهیه کرد. در 9 خرداد 376 بیرونی ماه گرفتگی(خسوفی)رادرکاث رصد کرد و قبلاٌ با ابوالوفا ترتیبی داده شده بود که او نیز در همان زمان همین رویداد را از بغداد رصد کن. اختلاف زمانی که از این طرق حاصل شد به آنان امکان داد که اختلاف طول جغرافیایی میان دو ایستگاه را حساب کنند وی همچنین با ابن سینا فیلسوف برجسته و پزشک بخارایی به مکاتبات تندی در باره ماهیت و انتقال گرما و نور پرداخت در دربار مامون خوارزمشاهی قرب و منزلت عظیم داشته چند سال هم در دربار شمس المعالی قابوس بن وشمگیر به سر برده، در حدود سال 404 هجری قمری به خوارزم مراجعت کرده، موقعی که سلطان محمود غزنوی خوارزم را گرفت در صدد قتل او برآمد و به شفاعت درباریان از کشتن وی در گذشت و او را در سال 408 هجری با خود به غزنه برد در سفر محمود به هندوستان، ابوریحان همراه او بود و در آنجا با حکما و علماء هند معاشرت کرد و زبان سانسکریت را آموخت ومواد لازمه برای تالیف کتاب خود موسوم به تحقیق ماللهند جمع‌آوری کرد.

بیرونی به نقاط مختلف هندوستان سفر کرد و در آنها اقامت گزید و عرض جغرافیایی حدود 11 شهر هند را تعیین نمود خود بیرونی می نویسد که در زمانی که در قلعه نندنه به سر می برد، از کوهی در مجاورت آن به منظور تخمین زدن قطر زمین استفاده کرد. نیز روشن است که او زمان زیادی را در غزنه گذرانده است تعداد زیاد رصدهای ثبت شده ای که به توسط او در آنجا صورت گرفته است با رشته ای از گذرهای خورشید به نصف النهار شامل انقلاب تابستانی سال 398 آغاز می شود و ماه گرفتگی روز 30 شهریور همان سال را نیز در بر دارد. او به رصد اعتدالین و انقلابین در غزنه ادامه داد که آخرین آنها انقلاب زمستانی سال 400 بود.

بیرونی تالیفات بسیار در نجوم و هیات و منطق و حکمت دارد از جمله تالیفات او قانون مسعودی است در نجوم و جغرافیا که به نامه سلطان مسعود غزنوی نوشته، دیگر کتاب آثار الباقیه عن القرون الخالیه در تاریخ آداب و عادات ملل و پاره ای مسائل ریاضی و نجومی که در حدود سال 390 هجری به نام شمس المعالی قابوس بن وشمگیر تالیف کرده این کتاب را مستشرق معروف آلمانی زاخائو در سال 1878 میلادی دررلیپزیک ترجمه وچاپ کرده و مقدمه ای بر آن نوشته است. دیگر کتاب ماللهند من مقوله فی العقل اومر ذوله در باره علوم و عقاید و آداب هندیها که آن را هم پروفسور زاخائو ترجمه کرده و در لندن چاپ شده است دیگر التفهیم فی اوائل صناعه التنجیم در علم هیات و نجوم و هندسه. بیرونی هنگامی که شصت و سه ساله بود کتابنامه ای از آثار محمد بن زکریای رازی پزشک تهیه نمود و فهرستی از آثار خود را ضمیمه آن کرد این فهرست به 113 عنوان سر می زند که بعضی از آنها بر حسب موضوع گه گاه با اشاره کوتاهی به فهرست مندرجات آنها تنظیم شده اند این فهرست ناقص است زیرا بیرونی دست کم 14 سال پس از تنظیم آن زنده بود و تا لحظه مرگ نیز کار می کرد به علاوه 7 اثر دیگر او موجود است و از تعداد فراوان دیگری هم نام برده شده است. تقریباٌ‌ چهار پنجم آثار او از بین رفته اند بی آن که امیدی به بازیافت آنها باشد از آنچه بر جای مانده در حدود نیمی به چاپ رسیده است. علایق بیرونی بسیار گسترده و ژرف بود و او تقریباٌ‌ در همه شعبه های علومی که در زمان وی شناخته شده بودند سخت کار می کرد وی از فلسفه و رشته های نظری نیز بی اطلاع نبود اما گرایش او به شدت به سوی مطالعه پدیده های قابل مشاهده در طبیعت و در انسان معطوف بود در داخل خود علوم نیز بیشتر جذب آن رشته هایی می شد که در آن زمان به تحلیل ریاضی درآمدند. در کانی شناسی، داروشناسی و زبان شناسی یعنی در رشته هایی که در آنها اعداد نقش چندانی نداشتند نیز کارهایی جدی انجام داد اما در حدود نیمی از کل محصولات کار او در اختر شناسی، اختر بینی و رشته های مربوط به آنها بود که علوم دقیقه به تمام معنی آن روزگاران به شمار می رفتند ریاضیات به سهم خود در مرتبه بعدی جای می گرفت اما آن هم همواره ریاضیات کاربسته بود از آثار دیگر بیرونی که هنوز هم در دسترس هستند و می توان اینها را نام برد: اسطرلاب، سدس، تحدید، چگالیها، سایه ها، وترها، پاتنجلی، قره الزیجات، قانون، ممرها، الجماهر و صیدنه، بیرونی در باره حرکت وضعی زمین و قوه جاذبه آن دلالیل علمی آورده است و می گویند وقتی کتاب قانون مسعودی را تصنیف کرد سلطان پیلواری سیم برای او جایزه فرستاد ابوریحان آن مال را پس فرستاد وگفت: من از آن بی نیازم زیرا عمری به قناعت گذرانیده ام و ترک آن سزاوار نیست.

نظر پردازی، نقش کوچکی در تفکر او ایفا می کرد وی بر بهترین نظریه های علمی زمان خود تسلط کامل داشت اما دارای ابتکار و اصالت زیادی نبود و نظریه های تازه ای از خود نساخت ابوریحان بیرونی در سال 440 هجری در سن 78 سالگی در غزنه بدرود حیات گفت

ابوعلی سیناابوعلی سینا، حسین بن عبدالله حسن بن علی بن سینا، ‌معروف به ابن سینا در سال 370 هجری قمری در دهی به نام خورمیثن در نزدیکی بخارا متولد شد. وی نخست به آموختن قرآن و ادبیات پرداخته تا جائیکه در ده سالگی همه قرآن و بسیاری از مباحث ادبی را فرا گرفته و انگیزه شگفتی دیگران گردید.

شرکت در جلسات بحث اسماعیلیان از دوران کودکی، به واسطه پدرش وی را خیلی زود با مباحث و دانش‌های مختلف زمانش آشنا ساخت. پدر وی به توصیه یکی از استادانش به دلیل استعداد او در فراگیری علوم، ‌بوعلی را به جز تعلیم و دانش اندوزی به کار دیگری وادار نکرد، تا اینکه در ابتدای جوانی در علوم مختلف زمان خود از جمله پزشکی مهارت یافت؛ تا آنجا که پادشاه بخارا، نوح بن منصور ( حکومت از 366 تا 387 هجری قمری ) به علت بیماری، وی را به نزد خود خواند و ابن سینا از این راه به کتابخانه عظیم دربار سامانی دست یافت. به این ترتیب وی در علوم مختلف از جمله حکمت،‌ منطق و‌ ریاضیات – که خود شامل عدد،‌ هندسه،‌ نجوم و موسیقی است – تسلط یافت.

پدر ابن سینا در 22 سالگی وی درگذشت؛ و وی در برخی کارهای دولتی امیر سامانی عبدالملک دوم را برعهده گرفته بود اما با وجود پرداختن به کار سیاست در دربار منصور سامانی و دستیابی به مقام وزارت ابوطاهر شمس الدوله دیلمی و نیز درگیر شدن با مشکلات ناشی از کشمکش امرا – که سفرهای متعدد و حبس چند ماهه وی توسط تاج الملک، حاکم همدان، را به دنبال داشت – به تالیف بیش از صدها جلد کتاب و تعداد بسیاری رساله پرداخته که هر یک با توجه به زمان و احوال او به رشته تحریر در آمده است. اما از میان تالیفات ابن سینا،‌ کتاب شفا در فلسفه و کتاب قانون در پزشکی شهرتی جهانی یافته است.

وی به پشتوانه تلاش یک صد ساله‌ای که پیش از او از سوی کسانی همچون الکندی و فارابی برای شکل گیری فلسفه اسلامی صورت گرفته بود، موفق شد نظام فلسفی منسجمی را ارائه دهد. با توجه به این که پیش از او مقدمات این کار فراهم شده بود، کار و وظیفه ابن سینا این بود که مشکلات و پیچیدگی‌ها را کشف و حل کند؛ همچنین وی با ارائه نظرات خود در زمینه نحوه ارتباط و نسبت بین مفاهیم کلی مثل انسان،‌ فضیلت و جزئیات حقیقی به یکی از پرسشهای علمای قرون وسطی – که مدت‌های طولانی ذهن آنها را به خود مشغول کرده بود - پاسخ داد.

بالاخره ابوعلی سینا در سال 428 هجری قمری، زمانی که تنها 58 سال داشت،‌ در حالی رخت از جهان بربست که در زمینه‌های مختلف علمی اقداماتی ارزنده بعمل آورد یعنی اقلیدس را ترجمه کرده رصدهای نجومی را به عمل آورد و اسبابی نظیر ورنیه کنونی ابداع کرد. در زمینه حرکت، نیرو، خلاء، نور، حرارت و چگالی به تحقیقات ابتکاری دست زد، تا جائیکه رساله وی در باره کانیها یا مواد معدنی تا قرن سیزدهم در اروپا مهمترین مرجع علم زمین شناسی بود و اینچنین با ادای دین خود به دانش بشری، نامی به صلابت تمدن ایرانی از خود به جای گذارد

دید کلی

تاریخچه و سیر تحولی

منشا نفت

اشکال گسترش نفت

گسترش‌های سطحی

• گسترش‌های سطحی به صورت مایع و گاز : در این نوع گسترشهای سطی مواد هیدروکربوری به صورت مایع و یا گاز ، همراه مواد تخریب یافته سر راه ، به سطح می‌رسند و از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
  
  
  • سرچشمه نفت : مواد نفتی ممکن است به صورت گاز یا مایع از طریق درزها ، شکافها ، سطوح گسلی ، سطوح دگرشیبی و یا سطوح چینه‌بندی طبقات به صورت چشمه نفت ، در سطح زمین ظاهر شوند.
    
    
  • گل فشانها و جریانهای گلی : گل فشانها گازهای پرفشار در حال فورانی هستند که همراه آب ، گل ، خرده سنگها و گاهی اوقات هم نفت مایع ، از مجاری‌ای که به سطح زمین راه باز کرده‌اند، خارج می‌شوند.
    
    
• گسترشهای سطحی جامد : در پاره‌ای از موارد گسترشهای سطحی به صورت مایعات بسیار غلیظ و گاهی هم به شکل خمیری دیده می‌شوند، این قبیل نفت‌ها ، تحت نامهای مختلف از قبیل تار ، آسفالت ، موم ، پیچ و قیرهای سخت و شکننده معرفی می‌شوند. و شامل موارد زیر می‌باشند:
  
  
  • نفت‌های جامد پراکنده : نفت آغشته به مواد رسوبی ، به طور مختلف در مجاورت اتمسفر قرار گرفته و به تدریج اکسید شده و به مرور سخت‌تر می‌گردند.
    
    
  • مجتمع‌های نفتی رگه‌ای: گروهی از هیدروکربن‌های جامد، به صورت رگه‌هایی، حفره‌ها و فضاهای خالی داخل طبقات را اشغال کرده‌اند.
    
    
• شیلهای نفتی : واژه شیل نفتی به انواع مختلف شیلهای قیردار که محتوی مقدار قابل ملاحظه مواد آلی است، اطلاق می‌گردد. این مواد که در واقع حد واسط بین مواد آلی اولیه و نفتها است. کروژن نامیده می‌شود.

گسترش‌های نفتی زیرزمینی

• مخازن نفتی : مخزن نفت ساده‌ترین شکل جمع یک ذخیره نفتی در زیر زمین و کوچکترین واحد از نظر اقتصادی است.
  
  
• میدان نفتی : وقتی چند مخزن در وضعیت مشترک و خاص زمین شناسی ، اعم از ساختمانی و یا چینه شناسی ، قرار گرفته باشند، چنین مجموعه و یا گروه مخازن را میدان نفتی می‌گویند.
  
  
• حوضه نفتی|حوضه‌های نفتی حوضه نفتی ، منطقه و یا محدوده جغرافیایی‌ای است که در آن میدانها و مخازن نفتی متعددی ، وجود دارد، که همه آنها در یک مجموعه زمین شناسی مربوط به شرایط محیطی و رسوبی معین و مستقل گرد آمده‌اند.

موارد کاربرد نفت

ارتباط زمین شناسی نفت با سایر علوم

درباره ی سیاره ی مریخ

سیاره ی مریخ

سیاره ی مریخ دنیایی است از: دره های عمیق،

آتشفشان ها، طوفان های غبار، مه، یخ، کلاهک های

قطبی و دهانه های پهناور. جو سیاره مریخ 95 درصد

دی اکسید کربن دارد و حداکثر دمای آن 15 درجه

سانتی گراد است. جو مریخ به قدری رقیق است که

نمی تواند گرمای خورشید را روی سطح خود نگه دارد.

با این شرایط، ادامه ی حیات برای آدمیان روی مریخ غیر

ممکن است. سیاره ی مریخ شباهت زیادی به زمین

دارد: طول شبانه روز آن تقریبا مساوی زمین است.

زاویه  انحراف حرکت وضعی آن هم کم و بیش مشابه

زمین است. زاویه ی حرکت انتقالی آن هم  تقریبا در

صفحه ی دایرة البروج است، که صفحه ی حرکت زمین

به دور خورشید می باشد.

آیا می دانید؟

بزرگترین آتشفشان در مریخ به نام المپوس حدود 27کیلومتر ارتفاع دارد:یعنی چندین

برابر ارتفاع قله ی اورست که مرتفع ترین نقطه ی کره ی زمین است.

در گذشته مردم سیاره ی مریخ را الهه جنگ میدانستند

زیرا سرخ رنگ دیده می شد، اما امروزه دانشمندان می

گویند رنگ سرخ سیاره نشان می دهد که احتمالا در

سطح آن مقادیر فراوانی اکسید آهن وجود دارد.

از روی سطح این سیاره، آسمان مریخ صورتی دیده

می شود. مریخ دو قمر به نام های فوبوس و دیموس

دارد که کروی نیستند و مانند صخره های عظیم به

شکل سیب زمینی خالدار دیده می شوند. ابعاد

دیموس برابر10×12×15 کیلومتر، در حالی که ابعاد

فوبوس برابر 19×22×27 کیلومتر است.

عکس سیاره ی مریخ

                          قمر مریخ فوبوس

آشنایی

دانشمندان زیست شناسی و دیرینه شناسی طبقه بندی مشابهی برای موجودات زنده و فسیل بکار برده‌اند. اصولا رده بندی علمی موجودات زنده بر اساس گونه (Species) بنا شده است. گونه به مجموعه افرادی گفته می‌شود که از نظر شکل و ساختمان داخلی مشابه بوده و قابل تشخیص از سایر مجموعه‌ها باشند. افراد یک گونه با یکدیگر واسطه ارثی داشته و پس از تولید مثل صفات خود را به نسلهای بعدی منتقل می‌نمایند.

البته ممکن است افراد وابسته به یک گونه از نظر بعضی از مشخصات داخلی و خارجی مانند شکل ، اندازه ، جثه ، رنگ مو و چشم با یکدیگر تفاوت داشته باشند. همین تفاوتها است که سبب تشخیص افراد یک گروه از یکدیگر می‌شود. مجموع چند گونه متفاوت که دارای صفات و مشخصات مشترک باشند، تشکیل گروه بزرگی به نام جنس (Genus) را می‌دهند.

افراد یک جنس نیز دارای رابطه ارثی و ساختمانی بوده و می‌توانند با همدیگر آمیزش نمایند. به مجموع چند جنس نزدیک به هم یک خانواده ( Family) و چند خانواده تشکیل یک راسته (Order) می‌دهند. مجموع چند راسته یک رده (Class) و اجتماع چند رده تشکیل شاخه (Phylum) را می‌دهند. بزرگترین تقسیمات جانوری شاخه نامیده شده است.

انواع مهمترین شاخه جانوران

شاخه تک یاخته گان (Protozoa)

جانوران تک سلولی دارای ساختمان پیچیده هستند که به صورت انفرادی و یا گروهی (کلی) زندگی می‌کنند. رادیولرها (Radiolair) و روزن بران (Formainifera) از جمله تک یاخته گانی هستند که از نظر فسیلی حائز اهمیت می‌باشند. این جانوران دریازی بوده و از فسیلهای آنها در مطالعات چینه شناسی و بخصوص اکتشافات هیدروکربوری استفاده می‌شود. فسیلهای تک یاخته گان از پروتروزوئیک تا عهد حاضر شناخته شده‌اند.

شاخه اسفنجها

اسفنجها یا پوریفرا (Spony) جانوران تک سلولی ساده و بدون بافت و عضله هستند. اغلب اسفنجها دارای اسکلتی با سوزنهای کلسیتی و یا سیلیس هستند. بیشتر پوریفرا در آبهای گل آلود و چسبنده به کف به صورت گروهی زندگی می‌کنند. سنگواره سوزن اسفنجها از نظر دیرینه شناسی اهمیت بیشتری از اسکلت آنها دارند. فسیل این جانوران از کامبرین تا عصر حاضر یافت شده‌اند.

شاخه کیسه تنان (Coelenterata)

کیسه تنان گروهی از جانوران آبزی هستند که بدن آنها دارای تقارن شعاعی است. در این گروه بافتها بوجود آمده و دیواره سه لایه مشخص تشکیل شده است. بدن این جانوران دارای حفره مرکزی و یک دهانه است. دهانه اغلب از تانتاکول یا تاژکها احاطه شده است. بیشتر این جانوران دریازی بوده و چسبیده به کف هستند. در حالی که تعدادی از آنها ممکن است به صورت شناور و یا شناگر آزاد نیز دیده شوند. مرجانها (Corals) یکی از مهمترین گروههای کیسه تنان هستند که اسکلت آهکی داشته و از پرکامبرین تا عصر حاضر شناخته شده‌اند.

شاخه پلاتی هلمینتیسن

جانورانی دارای بافت ، بدن پهن و یا تقارن دو طرفی بوده و سر تا اندازه‌ای مشخص است. جانوران این گروه اغلب به صورت خزنده در کف و یا شناگر در آب زندگی می‌کنند. از انواع امروزی آنها کرمهای پهن را می‌توان نام برد که از نظر دیرینه شناسی اهمیت چندانی ندارند.

شاخه نمرتینا

در افراد این شاخه دهان و مخرج هر دو موجود است. کرمهای گرد یکی از انواع عهد حاضر نمرتیناها هستند که دریازی بوده ولی از نظر سنگواره‌ای اهمیت چندانی ندارند.

شاخه بریوزوآ (Bryozoa)

بریوزوآ گروهی از موجوداتی هستند که در آب زندگی می‌کنند. به جز عده معدودی اکثریت دریازی بوده و جثه آنها در حدود یک میلیمتر است. اندازه کلنی آنها متفاوت بوده و ممکن است تا 60 سانتیمتر نیز برسد. کلنی این جانوران از ماده آهکی و یا کیتین ساخته شده و به صورت منشعب ، بادبزنی و یا ورقه‌ای دیده می‌شوند. اجتماع کلنی این جانوران گاهی ساختمان ریف مانند را بوجود می‌آورند. قسمت داخلی بدن یک بریوزوآ از دهان ، حفره بدنی ، لوله گوارش و مخرج تشکیل شده است. فسیل این جانوران از اردویسین تا عصر حاضر شناخته شده‌اند.

شاخه بازوپایان (Brachiopodo)

از بی مهرگانی هستند که به صورت انفرادی و اکثرا در کف دریاهای کم عمق به صورت ثابت یا کف‌زی متحرک زندگی می‌کنند. اندامهای داخلی بوسیله دو کفه پوشیده می‌شود. کفه بزرگتر را به نام کفه شکمی (Pedicle) که بازوها از انتهای آن خارج می‌شوند و کفه کوچکتر به نام کفه پشتی (Brachial) نامیده‌اند. جنس صدف آنها آهکی یا کیتینو فسفات است. اندازه صدف بازوپایان از 5 میلیمتر تا 20 سانتیمتر متفاوت است. بازوپایان یکی از فراوان ترین و مهمترین فسیلهای بی مهرگان در دوران پالئوزوئیک به شمار می‌روند. افراد این شاخه در کامبرین ظهور نموده و تعدادی از آنها در دریاهای امروزی نیز وجود دارند.

شاخه بندپایان (Arthropoda)

بندپایان گروهی از جانوران بی مهره هستند که به شکلهای مختلف دیده می‌شوند. بدن آنها از بندهای مختلف ساخته شده که در هر بند یک جفت زائده وجود دارد. پوشش خارجی از جنس کیتین و یا کیتینی آهکی تشکیل شده است. اندازه بدن بندپایان متفاوت بوده و از 0.5 میلیمتر تا 60 سانتیمتر در تریلوبیتها و یا تا 3.4 متر در خرچنگها دیده می‌شود.

شاخه نرمتنان (Lamelibransch)

نرمتنان یکی از مهمترین و اصلی ترین گروههای بی مهرگان است. این جانوران دارای صدفهای یکپارچه یا چند قسمتی بوده که از جنس کلسیت و یا آراگونیت ساخته شده است. دستگاهای عصبی ، تنفسی ، گردش خون و و غدد ترشحی در این جانوران دیده می‌شود. موجودات متعلق به این شاخه در آبهای دریایی ، آب شیرین و یا خشکی زندگی می‌کنند. اندازه صدف نرمتنان از 0.5 میلیمتر تا 16 متر دیده شده است. شاخه نرمتنان را به پنج رده تقسیم نموده‌اند که شکم پایان (Gastropoda) پابرسران (Cephalopoda) و دوکفه‌ایها (Pelecypoda) از رده‌های مهم این شاخه به شمار می‌روند.

شاخه خارپوستان (Echinodermata)

خارپوستان از بی مهرگانی هستند که ساختمان بدنشان بیش از سایر جانوران بی مهره تکامل یافته و همه آنها در دریا زندگی می‌کنند. بدن خارپوستان بوسیله اسکلتی که از قطعات کلسیت متبلور ساخته شده پوشیده می‌شوند. اسکلت این جانوران حامل ترشح داخلی بوده و مانند اسکلت مهره داران اندازه قطعات سخت در طول زندگی افزایش می‌یابد.

شاخه پروتوکورداتا (Protochordata)

جانورانی هستند که بطور گروهی در آب دریا زندگی می‌کنند. بعضی از خصوصیات مهره داران از جمله ستون فقرات ، دهانه شکاف و برانشی در آنها شناخته شده است. البته این جانوران از مهره داران واقعی نیستند. لذا عده‌ای آنها را در زیر شاخه شبه مهره داران (Hemichhordata) یکی از مهره داران رده این جانوران هستند. غالب فسیلهای گراپتولیتها در سنگهای اردویسین و سیلورین شناخته شده‌اند.

شاخه مهره داران (Chordata)

مهره داران جانورانی هستند که مهره پشتی و شیارهای برانشی آنها بخصوص در مرحله جنینی رشد زیادی دارد. سایر اعضای بدن از جمله سیستم عصبی ، جریان خون ، تنفس و غدد ترشحی نیز رشد مناسب پیدا کرده است. اغلب این جانوران دارای اسکلت داخلی غضروفی یا استخوانی هستند. عده‌ای از مهره داران در آبهای دریاها ، آب شیرین و یا خشکی زندگی می‌کرده‌اند. اولین مهره داران از اردویسین ظاهر شده‌اند. از جانوران این شاخه می‌توان به انواع امروزی ماهیها ، دوزیستان ، خزندگان ، پرندگان و پستانداران اشاره کرد.

مباحث مرتبط با عنوان

• دیرینه شناسی
• بندپایان
• پرندگان
• پستانداران
• خزندگان
• فسیل
• کیسه تنان
• ماهی
• مهره داران
• نرمتنان

روسیه   تاریخ درج: 1 دی 1389 ساعت: 12:41:26  

روسیه در یک نگاه

فدراسیون روسیه در شمال آسیا و اروپا گسترده شده است و وسیع ترین کشور جهان است و تقریباً دو برابر کانادا، دومین کشور وسیع دنیا، مساحت دارد.
روسیه با کشورهای نروژ، فنلاند، استونی، لتونی، لیتوانی، لهستان، بلاروس، اوکراین، گرجستان، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، چین، مغولستان و کره شمالی همسایه است.

این کشور همچنین با کشورهای آمریکا (از طریق ایالت آلاسکا)، سوئد و ژاپن (از طریق آب) همسایه است.روسیه برای سالیان متمادی یکی از قدرت‌های جهانی بود. از زمان امپراتوری تزاری گرفته تا فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991.پس از فروپاشی شوروی در سال 1998 این کشور بحران اقتصادی را پشت سر گذاشت که جایگاه جهانی آن را هم تضعیف کرد. حال روسیه در تلاش است جایگاه پیشین خود را دوباره به دست آورد.

یکی از مهم‌ترین اتفاقات این کشور انقلاب 1917 بود. در این سال بلشویک‌ها توانستند به دوران امپراتوری تزاری خاتمه دهند.از اواخر ۱۹۱۸ تا اواخر ۱۹۲۰ میلادی شوروی درگیر جنگ داخلی بود. پس از این سال اتحاد جماهیر شوروی اعلام وجود کرد و تا سال 1991 حکومتش ادامه یافت.

روسیه عضو ثابت شورای امنیت سازمان ملل متحد، 1+5، اتحادیه اروپا، APEC و G8 است. این کشور بخش زیادی از قدرتش در صحنه‌های جهانی را مدیون منابع انرژی خود است.

این کشور بزرگترین تولید کننده گاز در جهان است و نیمی از گاز مصرفی قاره اروپا را روسیه تامین می‌کند.این کشور همچنین یکی از مهمترین تولیدکنندگان نفت جهان است.

آب و هوای روسیه به دلیل نزدیکی به قطب شمال سرد است. اغلب مناطق این کشور تنها دو فصل را تجربه می‌کنند: تابستان و زمستان. سردترین ماه سال در این کشور ژانویه (دی – بهمن) و گرم‌ترین ماه سال جولای (تیر – مرداد) است. سیبری یکی از سردترین مناطق این کشور است که برای سال‌های متمادی به عنوان تبعیدگاه به کار می‌رفت. در عین حال چندی پیش روسیه با کاشتن پرچم خود در زیر آب‌های قطب ادعای مالکیت این منطقه را کرد.

روسیه در ورزش، تسلیحات و تکنولوژی پیشرفته است و سالیان درازی است که رقابتی دو طرفه را با آمریکا در زمینه علوم فضایی به رخ جهانیان می‌کشد. نخستین انسانی که به فضا رفت، یوری گاگارین روسی است. 

مردم روسیه:

روسیه با جمعیت 141 میلیون و 377 هزار و 752 نفری، هشتمین کشور پرجمعیت جهان است. میانگین سنی مردم آن 2/38سال است و نرخ رشد جمعیت آن منفی است. امید به زندگی در این کشور 87/65سال است. این کشور بیشترین درصد فارغ‌التحصیلان دانشگاهی را در میان کشورهای اروپایی دارد.

79/8درصد از مردم آن روس،‌8/3درصد تاتار، 2 درصد اوکراینی، 2/1 درصد بشکیر و 2/13درصد بقیه اقوام هستند. 15 تا 20 درصد مردم آن ارتودوکس، 10 تا 15 درصد مسلمان هستند.

سیاست در روسیه:

دو سال پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، در سال 1993 میلادی رفراندومی در روسیه برگزار شد و بر اساس آن مردم به تشکیل فدراسیون روسیه که رئیس جمهور در آن رئیس کشور است رای دادند. بر این اساس در روسیه نخست‌وزیر رئیس دولت است.رئیس جمهور با رای مردم برای دوره چهار ساله انتخاب می‌شود و هر شخص تا دو دوره می‌تواند رئیس جمهور باشد. آخرین انتخابات ریاست جمهوری در این کشور در سال 2004 میلادی برگزار شد و براساس آن ولادیمیر پوتین برای بار دوم به عنوان رئیس جمهور انتخاب شد.در روسیه دو مجلس وجود دارد: «دوما و شورای فدراتیو» که نمایندگان آن از طریق رای‌گیری انتخاب می‌شوند. افراد بالای 18 سال اجازه دارند در انتخابات این کشور رای دهند.

اقتصاد در روسیه:

روسیه در سال 2006 میلادی برای هشتمین سال متوالی از نظر اقتصادی رشد داشت. تولید ناخالص داخلی این کشور در سال 2006 میلادی 746/1 تریلیون دلار بود.

چهار درصد از این تولید ناخالص داخلی در بخش کشاورزی، 3/39 درصد در بخش صنعت و 55/8درصد در بخش خدمات تولید شد.

تعداد نیروی کار در این کشور 26/74میلیون نفر است و نرخ بیکاری 6/6 درصد. 8/17 درصد از مردم این کشور زیر خط فقر زندگی می‌کنند. نرخ تورم در روسیه در سال 2006 میلادی 7/9 درصد بود.

بیشترین صادرات روسیه را نفت و محصولات آن، گاز، چوب، مواد شیمیایی و تسلیحات نظامی تشکیل می‌دهد که بیشتر به کشورهای هلند (3/12 درصد)، ایتالیا (6/8 درصد)، آلمان (4/8درصد)، چین (4/5درصد)، اوکراین (1/5درصد)، ترکیه (9/4درصد) و کشور سوئیس (1/4 درصد) صادر می‌شود.

در سال 2006 روسیه ابزارآلات و تجهیزات، کالاهای مصرفی، دارو، گوشت و شکر را از کشورهای آلمان (9/13 درصد)، چین (7/9درصد)، اوکراین (7 درصد)، ژاپن (9/5 درصد)، کره جنوبی (1/5درصد)،‌آمریکا (8/4 درصد)، فرانسه (4/4 درصد) و ایتالیا (3/4درصد) وارد کرد.